Alles over de oorsprong van Pasen: want waarom vieren we het eigenlijk?

Alles over de oorsprong van Pasen: want waarom vieren we het eigenlijk?

02 apr 2021

Pasen staat voor de deur en daarmee dus het begin van de lente. Straks zit een groot deel van Nederland weer klaar voor de Passion, gaan er mensen naar de (digitale) paasdienst in de kerk en eten talloze gezinnen traditiegetrouw een gekookt ei bij het ontbijt. Toch weten maar weinig mensen waar Pasen vandaan komt en waar we die vrije dagen nou precies aan te danken hebben. Dat hoef je natuurlijk ook niet per se te weten, maar stadspredikant Bert Altena denkt wel dat die kennis voor meer diepgang tijdens de feestdagen kan zorgen.

‘Zoals zoveel christelijke feesten, kent ook Pasen meerdere lagen’, vertelt Altena. ‘Zo ligt de oorsprong van Pasen bij het joodse feest Pesach, waarop de Joden vieren dat hun volk ooit uit de slavernij is bevrijd.’ Pesach duurt meerdere dagen en begint met de Sederavond, waarop de uittocht van het volk uit Egypte wordt herdacht. Op diezelfde avond zou volgens verschillende Bijbelboeken het Laatste Avondmaal van Jezus hebben plaatsgevonden. Met het Laatste Avondmaal start het bekende paasverhaal, waarin Jezus wordt verraden, gekruisigd en later weer uit de dood opstaat. Gebeurtenissen die allemaal plaatsvinden op dezelfde dagen dat de joden Pesach vieren.

Het joodse Pesach en het verhaal van de kruisiging en de opstanding van Jezus zijn dus verbonden. ‘Zoals de joden de bevrijding uit de slavernij vieren, zo zijn de christenen de bevrijding uit de dood gaan vieren, de overwinning van het leven’, aldus Altena. Uiteindelijk werd de paasviering losgekoppeld van Pesach en ontstond het christelijke Pasen. Dat wordt ieder jaar gevierd op de zondag na de eerste volle maan van de lente. Het Paasfeest duurt ook meerdere dagen. Op de donderdag ervoor wordt er stilgestaan bij het Laatste Avondmaal en op de dag erna, Goede Vrijdag, wordt de kruisiging van Jezus herdacht.


Paaseieren en de paashaas

Hoe het precies zit met de paaseieren en paashaas heeft volgens Altena alles te maken met het begin van de lente.‘Het paasfeest is ook verworteld met oude rituelen die te maken hebben met het voorjaar, bevrijd zijn van de winter en met de natuur die weer gaat bloeien’. De oorsprong van het paasei heeft daarmee te maken. Eieren zijn een symbool van vruchtbaarheid. Uit een ei wordt nieuw leven geboren, dus is het ook een symbool van wat de christenen met Pasen vieren. ‘Dat we paaseieren versieren en verstoppen, heeft misschien ook te maken met die oude rituelen’, vertelt Altena. ‘Vroeger stopten men eieren in de akkergrond, omdat men geloofde dat dat de vruchtbaarheid zou bevorderen. Zo zie je dat allerlei oude en soms vergeten rituelen, de achtergrond vormen van onze paasgebruiken’.

En de paashaas? ‘Ja, die kom je niet in de Bijbel tegen’, zegt Altena. ‘De paashaas is er pas later bijgekomen. Daar zijn verschillende verklaringen voor’. Volgens sommigen is de paashaas degene die de eieren komt brengen. Met Pasen eindigt de vastenperiode, en dan mag er weer overvloedig worden gegeten. Vandaar de eieren, de zoeternijen zoals de chocolade en het paasbrood. ‘Anderen denken dat er ook een verwijzing is naar de hazen die in het voorjaar luidruchtig hun paarseizoen vieren – denk aan de ‘maartse haas’ – en dat dit de link met de vruchtbaarheid is. Zoals met bijna alle feesten, zie je dus een mengeling van verschillende elementen’.

De gedachte achter Pasen

Iets om over na te denken dus, tijdens het paasontbijt. Want waarom vier jij Pasen? ‘Met Pasen vieren we bevrijding en een nieuw begin’, zegt Altena. Pasen kent meerdere wortels en verschillende vertakkingen, maar toch vieren we (misschien onbewust) bijna allemaal hetzelfde tijdens Pasen: nieuw leven. Of dat nou samenhangt met het mooiere weer en het begin van de lente, de bevrijding van de slaven uit Egypte of de wederopstanding van Jezus. ‘Je bedenkt wat je meeneemt van deze tijd, waar je naar uitkijkt, wat je bent kwijtgeraakt en hoe je vanaf nu verder wilt. Pasen geeft eigenlijk moed om nieuwe stappen te zetten en te groeien. Het is het begin van een nieuw leven’, legt Altena uit. ‘Dat mag iedereen op een eigen manier vieren’.

Hoe Altena dit jaar Pasen viert met zijn gemeente? ‘We kijken op Witte Donderdag eerst allemaal in ons eigen huis naar de Passion en daarna praten we op Zoom gezellig na. De paasdienst zelf houden we ook dit jaar weer online. Ik vind het belangrijk om het feestelijke en het belang van gemeenschap tijdens Pasen te benadrukken. Pasen gun ik iedereen. Ik denk dat we momenteel allemaal smachten naar een moment van hoop en bemoediging, zoals je ook uit kunt kijken naar het voorjaar. Ieder mens heeft behoefte aan lichtpuntjes.’